Przegląd nurtów w akwarystyce słodkowodnej

Podwodne ogrody – akwarystyka roślinna – akwarium holenderskie

Tworzenie podwodnych ogrodów w stylu akwarium roślinnego rozpoczynamy od zapoznania się zasadami, na których bazie planujemy dobór roślin oraz stałych elementów aranżacji (hardscpe). Akwaria holenderskie cechuje przemyślany wybór roślin, muszą one się różnić kształtem, wysokością czy kolorem. Sadzone są tak, żeby gatunki rosnące blisko siebie mocno ze sobą kontrastowały. Wyższe rośliny umieszczamy zdecydowanie bliżej tylnej ściany akwarium, a całe grupy posadzonych gatunków powinny być przycinane na różne wysokości. Piękne drobnolistne trawniczki na pierwszym planie w akwariach holenderskich mają przenikać się z kolejnymi planami bez wyraźnego odcięcia się i tworzenia płaskich form przypominających murawę przez całą długość przedniej szyby. Ważne jest umieszczenie punktów centralnych skupiających wzrok obserwatora, mogą nimi być gatunki roślin wybarwiające się na kontrastowy kolor. Nie należy jednak wpadać w przesadę, za dużo takich punktów spowoduje, że wzrok nie odpocznie, a będzie 'skakał' po akwarium od punktu kontrastowego do następnego.
W przypadku planowania takiej aranżacji należy unikać symetrii oraz zapoznać się z zasadą złotego podziału. Za duża ilość gatunków w stosunku do wielkości akwarium również nie jest 'mile widziana'. Jeden gatunek roślin wykorzystujemy jedynie w jednym konkretnym miejscu.
Zasad na stworzenie idealnego akwarium holenderskiego jest oczywiście więcej, ale obowiązują na szczęście jedynie podczas konkursów. Wart opierać się na nich przy tworzeniu akwarium w stylu holenderskim, ale odstępstwa są mile widziane. Akwaria biorące udział w konkursach na najlepszą aranżację podlegają ocenie jury. Główne założenie jest takie, że akwarium ma podobać się autorowi.

Akwaria krajobrazowe w stylu nature

Kolejny styl w akwarystyce skupiający się na roślinach to akwaria naturalne (ang. nature). Propagatorem oraz ojcem akwarystyki w stylu naturalnym był Takashi Amano fotograf, zawodowy kolarz oraz założyciel firmy Aqua Design Amano (ADA). Postać charyzmatyczna, której nie trzeba przedstawiać miłośnikom stylu Nature.
Określany mianem akwarystyki naturalnej nurt nature skupia się na wykorzystaniu roślin, skał oraz kamieni w celu odwzorowania naturalnego krajobrazu, i to nie zawsze podwodnego. Zwierzęta w akwariach dobierane są tak, żeby nadać kompozycji dynamizmu oraz żeby te przynajmniej po części wspierały właściciela w kontroli rozwijających się glonów.

Wyróżniamy cztery główne style w akwarium naturalnym:

• Iwagumi

• Ryuboku

• Mizube

• Ragwork

Iwagumi jest najprostszym i najbardziej minimalistycznym ze stylów. Pierwsze aranżacje czerpały inspirację wprost z japońskich ogrodów skalnych. Podczas tworzenia takich aranżacji wykorzystuje się fragmenty skał o podobnej strukturze. Najbardziej klasyczny układ opiera się na trzech skałach tworzących triadę (jap. Sanzon). Skały powinny różnić się wielkością. Największa z nich powinna mieć wysokość ok. 2/3 wysokości akwarium i od niej zaczynamy układanie aranżacji. Podobnie jak w przypadku akwarium holenderskiego należy unikać symetrii. Główny kamień ustawiamy zgodnie ze złotym podziałem w odległości ok. 3/5 od boku akwarium. Kolejne i mniejsze ustawiamy po przeciwnych stronach głównej skały. Wszystkie powinny być lekko pochylone w tym samym kierunku. Ustawienie takie podkreśla rozmiar głównej skały i nadaje lekkości w odbiorze całej kompozycji. Styl ten pozwala na użycie wielu mniejszych skał uzupełniających kompozycję.

Wybór roślin podobnie jak skał w przypadku tworzenia iwagumi jest bardzo przemyślany, podstawą są niskopienne rośliny trawnikowe. Wymienić tu można najbardziej popularne gatunki jak glossostigma (Glossostigma elatinoides) oraz mały Heniek, czyli Hemianthus callitrichoides sp. Cuba. Na trzecim planie, za skałami w dużych zbiornikach wykorzystywane są rośliny trawiaste np. ponikło żyworodne (E. vivipara). Duża masa roślin oraz niewielka ich różnorodność powoduje, że akwaria takie obsługuje się stosunkowo łatwo. Serwis pomijając podmiany wody, polega na przycięciu roślin w formę perfekcyjnego dywanu oraz ewentualne oczyszczenie skał i szyb z rozwijających się glonów.

Kompozycja w stylu Ryuboku opiera się na odwzorowaniu krajobrazów leśnych. Styl ten jest mniej rygorystyczny i pozwala na więcej swobody w doborze materiałów oraz roślin. Do planowanej aranżacji możemy użyć korzeni i łączyć je ze skałami tworząc układ podpatrzony w naturze lub na zdjęciach z lasów równikowych. Przeplatające się elementy aranżacji należy umiejętnie połączyć z roślinami tak, żeby końcowy efekt był pełen detali i odwzorowywał stare pnie drzew porośnięte paprociami czy pnączami. Efekt taki pozwalają osiągnąć mchy i epifity porastające hardscape nadające odpowiedni klimat aranżacji. Duża ilość detali powinna pojawiać się na każdym planie, przyciągając wzrok i budując głębię.

Wyobraź sobie brzeg rzeki, z której wyrastają trzciny, strzałki wodne, a odkryte korzenie drzew spływają pod lustro wody. To jest kwintesencja stylu mizube. Efektowne aranżacje tego typu tworzone są w akwariach otwartych, gdzie oświetlenie zawieszone jest powyżej akwarium. Przestrzeń między akwarium a lampą wypełniają korzenie oraz rośliny. Wyrastająca ponad wodę aranżacja otwiera akwarium na pomieszczenie, scalając wnętrze szkła z otoczeniem. Podstawą aranżu w tym stylu są duże korzenie, na pierwsze spojrzenie za duże do posiadanego akwarium, jednak odpowiednie ich ułożenie oraz uzupełnienie o rośliny pnące nadaje im lekkości.

Ragwork jest swoistym rozwinięciem stylu iwagumi. Skupia się na odwzorowaniu stromych górskich zboczy i szczytów. Zaproponowany przez pana Amano styl opiera się na układaniu dużej ilości niewielkich fragmentów skał jednego rodzaju. Często są to akwaria, w których wykorzystuje się dużą ilość szczegółów. Tworzenie takich kompozycji nie ma opisanych zasad, wymaga od akwarysty praktyki w odwzorowaniu górskich krajobrazów. Rośliny w stylu Ragwork dobieramy z gatunków niskich, trawiastych, które rozrastając się, nie zasłonią pieczołowicie układanego górskiego krajobrazu. Można wymienić tu popularnego małego heńka (Hemianthus callitrichoides 'cuba') mniej wymagające Micranthemum sp. 'monte carlo' czy Eleocharis parvula.

Warto wspomnieć o najświeższym trendzie w aranżowaniu akwarium naturalnego jest nim tzw. diorama. Styl w którym duża ilość elementów zostaje ze sobą sklejona, tworząc pewne wycinki krajobrazów, a nawet całe drzewa w pomniejszonej skali. Dużą rolę odgrywa tutaj kunszt autora, odpowiednia gra drobnolistnymi roślinami, perspektywą oraz głębią, sprawia że zaaranżowane w ten sposób akwarium wydaje się dużo większe. W tym stylu wykorzystywane są często kamienie dragon stone oraz korzenie red moor wood, oraz drobnolistne rośliny mchy wątrobowce i epifity.

Akwaria środowiskowe

  

Akwaryści bardziej doświadczeni często starają się odwzorować w swoich zbiornikach konkretne miejsca występowania podopiecznych, umożliwi to obserwację zwierząt w warunkach zbliżonych do naturalnych. Ryby pływające w wodzie o parametrach fizykochemicznych dopasowanych dla konkretnego gatunku, są zdrowsze, mniej zestresowane, często również podchodzą do tarła. Przymierzając się do budowy takiego rodzaju akwarium, trzeba poszerzyć wiedzę teoretyczną dotyczącą interesującego nas miejsca. Akwarium środowiskowe wymaga dobrania obsady fauny i flory zgodnie z ich występowaniem, ale również dobór odpowiednich parametrów wody i podłoża. Uproszona na potrzeby wprowadzenia do akwarium środowiskowego definicja biotopu to obszar, na którym występują wspólnie pewne gatunki roślin i zwierząt. Najpopularniejszym biotopem odwzorowywanym w akwariach są wielkie jeziora afrykańskie (Malawi i Tanganika) oraz bardzo ogólnie pisząc południowoamerykańskie czarne wody.

Akwaria towarzyskie bądź wielogatunkowe

Popularny typ zbiornika, w którym łączone są gatunki zwierząt o zbliżonych wymaganiach względem diety, wielkości akwarium, parametrów wody oraz podobnym temperamencie. Takie akwarium ma wielkie szanse zostać dobrze funkcjonującym akwarium ozdobnym. Uwzględniając wymagania obsady, zwierzęta należy dobrać tak by każda ze stref akwarium 'żyła'. Dodatkowo cześć zwierząt jak krewetki, ślimaki, kiryski czy ryby glonożernerne będą wspierały nas w utrzymaniu dobrej jakości warunków, wyjadając glony i niezjedzone resztki pokarmów. Jeśli gatunki ryb dobrane zostaną prawidłowo, możemy mówić o akwarium ozdobnym. W innym wypadku będzie to miks przypadkowo dobranych i zestresowanych ryb.

Paludarium/wabi kusa

Kilka słów należy również poświęcić na wariację akwarystyczną, jaką jest kompozycja wabi kusa. W praktyce jest to uprawa roślin w formie nadwodnej (emersyjnej) w niewielkich szklanych naczyniach. Termin, jak i pojęcie Wabi kusa wprowadził i rozpropagował Takashi Amano. W wolnym tłumaczeniu Wabi oznacza ponadczasowa prostą formę, natomiast Kusa odnosi się do roślinności, bezpośrednio do źdźbła trawy. Początkowo określano tak kule tworzone z mchu oraz substratów akwariowych, w których posadzone były rośliny. Z perspektywy czasu można stwierdzić, że ozdobne naczynia z roślinami ewoluowały do paludariów, gdzie uprawiane są już nie tylko formy nadwodne roślin akwariowych, a także inne rośliny tropikalne wymagające wysokiej wilgotności jak miniaturowe orchidee i niewielkie pnącza.
Odpowiednio zaaranżowane i wyeksponowane naczynie z roślinami ma szansę stać się przepiękną ozdobą mieszkania.

Akwaria hodowlane

Pomijając duże komercyjne hodowle, również wielu amatorów akwarystyki próbuje swoich sił w rozmnażaniu różnych gatunków ryb. Wiadomo wtedy, że nie skończy się to na jednym zbiorniku, a w przypadku kilkunastu akwariów hodowlanych ważna jest organizacja, dbałość o odpowiednie parametry i higiena pracy z narybkiem. Zbiorniki takie nie zawsze pięknie się prezentują i daleko im do opisanych powyżej akwariów ozdobnych. Najważniejsza jest funkcjonalność oraz komfort zwierząt. Mała domowa hodowla krewetek ze względu na charakter tych skorupiaków możliwa jest w zbiornikach dekoracyjnych. Rozmnażanie ryb kładących ikrę wymaga zapewnienia odpowiedniej przestrzeni, zwykle ograniczonego oświetlenia bądź całkowitego odcięcia od światła, żeby ikra mogła się rozwijać. Do filtracji wykorzystywane są filtry gąbkowe zapewniające bezpieczeństwo narybku. Aranż w akwarium ograniczamy do minimum zależnie od potrzeb konkretnego gatunku. Stosujemy ceramiczne doniczki symulujące groty, stożki tarliskowe czy akwarystyczne mopy. Rośliny zwykle posadzone w doniczkach wybiera się pod względem niskich wymagań oraz szybkiego tempa wzrostu, czyli wspomagania filtracji. Kępa mchu jawajskiego jest również często wykorzystywana, zapewnia miejsce do tarła, czasem może być zamiennikiem mopa akwarystycznego.

 

Zgodnie z Dz. U. 94 Nr 24 poz. 83, sprost.: Dz. U. 94 Nr 43 poz. 170, kopiowanie, przetwarzanie i rozpowszechnianie tych materiałów w całości lub w części bez mojej zgody jest zabronione i stanowi naruszenie praw autorskich.